Al geruime tijd komt het Nederlands onderwijs niet bepaald positief in het nieuws. Enerzijds gaat het over de inhoudelijke kwaliteit van leerkrachten en hun opleiding, anderzijds over die van de leerlingen. Als ex-juf trek ik me beiden aan. Mijn gedachten, visie en ervaringen zetten me aan tot filosoferen hierover: Onderwijsresultaten en opbrengsten zijn meetbaar. Daar zijn allerlei (landelijk, maar ook internationale) geaccrediteerde testen en leerlingvolgsystemen voor. Afhankelijk van het doel en (intelligentie)niveau geeft dat een bepaalde uitslag. Die uitslag zet je af tegen eisen die aan een bepaalde vervolgopleiding of beroep worden gesteld.
Die hiërarchie is in grote lijnen duidelijk en redelijk bindend. Een vmbo-tl leerling (voorheen mavo) kan een prachtig goed diploma hebben, maar moet nog een langere weg afleggen om arts te kunnen worden. En daar is geen waarde-oordeel aan verbonden. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf!
In het speciaal onderwijs waar ik werkte, werden kinderen op intelligentie getest (ook over de kwaliteit van dergelijke testen is veel te zeggen.. statistisch gezien is de WISC-RN de beste..) zodat we de lesstof konden afstemmen op de verwachte prognose (PrO- praktijkonderwijs, of LWOO = leerweg ondersteunend onderwijs). Meestal kwamen die prognoses goed overeen met de weg die de leerling uiteindelijk bewandelt. Want in de praktijk blijkt dat een persoon uiteindelijk gaat doen wat bij zijn of haar intelligentie-niveau past. Niks is mooier dan iemand die op zijn of haar 'plek' terecht komt in de maatschappij!
Onderwijs-wetenschapper Dr. Robert Marzano heeft ruim 30 jaar onderwijsresearch geanalyseerd en samengevat. De rol en kwaliteit van de leerkracht is doorslaggevend voor de prestaties en ontwikkeling van de leerling. Een leerkracht is onderdeel van een school/instelling, een systeem. En ik denk dat daar een belangrijke 'crux' (= kernprobleem, struikelblok, moeilijkheid.. maar ook keerpunt / omslagpunt!) zit als ik kijk naar hoe het onderwijs in Nederland georganiseerd is.
In de tijd dat ik in België stage liep op twee verschillende scholen (1997-1998), heb ik ervaren dat ze daar zeer bewust kiezen voor een eenduidig systeem in hun manier van les geven. Niet meegaan in allerlei 'trends', maar 'vasthouden' aan wat werkt in de praktijk. Daardoor wordt de IDENTITEIT van de school heel duidelijk. Dat mis ik bij heel veel Nederlandse scholen. Het lijkt alsof er aan 'flexibiliteit' en 'veranderen' een grotere waarde wordt toegeschreven. Alsof vasthouden aan wat werkt oubollig is en ontwikkeling af remt..
Of ben ik nu ouderwets? Of idealiseer ik het Belgisch onderwijs, omdat ze meestal wonnen met 'Tien voor Taal'? Geen geaccrediteerde opleiding, dat tv programma, maar wel leerzaam ;-)